Firesiz kesim programı: levha optimizasyonu nasıl çalışır?

Fire, levhada kullanılmadan kalan alandır. Üç yerden gelir: parçaların levhaya kötü yerleşmesi, testerenin bıçak kalınlığı ve levha kenarından alınan traş payı. Elle yapılan planlarda ilk kalem en büyüğüdür; parçalar sırayla dizildiği için levhanın sonunda kullanılamayan şeritler kalır.

Bıçak ve traş payı kaçınılmazdır; her kesimde testere ya da freze kendi kalınlığı kadar malzeme götürür. Yerleşimden gelen fire ise plana bağlıdır. Optimizasyonun asıl kazandırdığı yer burasıdır: aynı parçalar farklı sırayla ve farklı yönle dizildiğinde levha sayısı değişebilir.

Optimizasyon programı parçaları bir kurala göre sıralar (boya, ene ya da alana göre) ve levhaya tek tek yerleştirir. Bir parça sığmazsa sıradaki levhaya geçer. Bunu farklı sıralarla ve farklı yönlerle defalarca dener; en az levhayla ve en az fireyle biten denemeyi seçer.

Elle planlamada bu denemelerin her biri kağıt üstünde ayrı bir çizim demektir; pratikte birkaç denemeden sonra durulur. Program aynı işi kısa sürede çok kez tekrarlayabildiği için, özellikle farklı ölçüde çok sayıda parçanın olduğu işlerde elle bulunması zor yerleşimlere ulaşır.

Yerleşimin şekli, levhayı neyle kestiğinize bağlıdır. Panel ebatlama ya da format testeresi levhayı bir kenardan öbür kenara düz çizgilerle keser; buna giyotin kesim denir. Bu makinelerde plan da önce dikey ya da önce yatay şeritlere bölünen, giyotin kurala uyan bir yerleşim olmalıdır.

CNC router’da ise freze levhanın içinde istediği yolu izleyebilir. Parçalar daha serbest yerleşir ve aynı parça listesi çoğu zaman daha sıkı dizilir. Buna karşılık freze çapı testere bıçağından genellikle kalındır; bıçak payı da ona göre büyür. Hangi yöntemin daha az levhayla biteceği parça karışımına bağlıdır.

Fire oranı, açılan levhaların toplam alanından parçaların net alanı çıkarıldıktan sonra kalan alanın levha alanına oranıdır. Örneğin bir iş için 2100 × 2800 mm’lik iki levha açıldıysa toplam alan 11,76 m²’dir. Parçaların net alanı 10,5 m² ise kalan 1,26 m², yani yaklaşık %10,7 firedir.

Bu oranın içinde bıçak ve traş payı da vardır; fire tamamen yerleşimden gelmez. Aynı parça listesini farklı yerleşimlerle karşılaştırırken levha sayısına ve son levhada kalan kullanılabilir alana birlikte bakmak daha doğru sonuç verir.

Fire oranı aynı olan iki plan, atölye için aynı değerde olmayabilir. Levhanın sonunda tek parça, dikdörtgen ve geniş bir artık kalıyorsa bu parça bir sonraki işte raf, baza ya da çekmece parçası olarak kullanılabilir. Aynı alan levhanın dört bir yanına dağılmış dar şeritler halinde kalırsa çoğu zaman çöpe gider.

Bu yüzden iyi bir yerleşim yalnızca fireyi değil, artığın şeklini de gözetir. Parçaları levhanın bir köşesinden başlayıp kalan alanı tek bir kenarda toplamak, artığı uzun kenar boyunca ya da kısa kenar boyunca şerit olarak bırakmak gibi tercihler, artığın tekrar kullanılabilmesini belirler.

Çizim bittiğinde parçalar kesim listesine, kesim listesi de Üretim › Nesting ile kesim planına geçer. Nesting Ayarları’nda bıçak payını, kenar boşluğunu ve PVC payını girer, yerleştirme yöntemini CNC ya da giyotin (önce dikey, önce yatay ya da karışık) olarak seçersiniz; artığın uzun kenar ya da kısa kenar boyunca şerit olarak kalmasını da tercih edebilirsiniz. Damar yönü parça bazında kilitlenebilir; kapak ve arkalıkların gövdeyle aynı levhaya mı ayrı levhaya mı gideceği de buradan belirlenir.

Nesting Sonuçları’nda her levhanın verim ve fire oranı, toplam parça, kullanılan plaka ve denenen yerleşim sayısı görünür. Levhada saklanmaya değer büyüklükte artık kalırsa “Kurtarılan artıklar” altında listelenir; artık plakalara eklendiğinde bir sonraki nesting önce bu artıkları doldurur. Ayrıntılar nesting sayfasında; sipariş öncesi kaba bir hesap için ücretsiz levha hesaplama aracını da kullanabilirsiniz.